Tag Archives: zabezpieczenie finansowe

Pierwszy prawomocny wyrok zasądzający odszkodowanie od Skarbu Państwa w związku z niewypłacalnością biura podróży Alba Tour

W lipcu poprzedniego roku pisałem o precedensowy wyroku zasądzającym odszkodowanie od Skarbu Państwa w związku z niewypłacalnością biura podróży Alba Tour.

Dzisiaj w sprawie tej orzekał Sąd Okręgowy. Sąd oddalił apelację Skarbu Państwa. Tym samym wyrok Sądu I instancji potwierdzający wadliwość implementacji w Polsce art. 7 dyrektywy 90/314 stał się prawomocny.

Piotr Cybula

Odszkodowanie od Skarbu Państwa w związku z niewypłacalnością GTI TRAVEL POLAND Sp. z o.o.

Do biur podróży w związku z których niewypłacalnością sąd zasądził odszkodowanie od Skarbu Państwa dołączyło biuro podróży GTI TRAVEL POLAND Sp. z o.o.

Klienci tego biura podróży nie otrzymali zwrotu pełnych wpłat w sytuacji jego niewypłacalności (informacja marszałka województwa: Wypłaty dla klientów GTI TRAVEL POLAND Sp. z o.o.).

W wyroku wydanym w ostatni piątek Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia orzekł, że odpowiedzialność odszkodowawczą w zakresie nieodzyskanej kwoty przez klienta ponosi Skarb Państwa. Wyrok jest nieprawomocny. W sprawie miałem przyjemność reprezentować powoda.

Piotr Cybula

Sąd Najwyższy: Skarb Państwa może ponosić wobec klientów niewypłacalnych biur podróży odpowiedzialność odszkodowawczą

Niedawno opublikowane zostało uzasadnienie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2016 r. w sprawie o sygn. III CZP 18/16. Uchwała wraz z uzasadnieniem dostępna jest tutaj.

Przypomnę, że w sprawie tej Sąd Najwyższy odnosił się do następującego pytania prawnego:

Czy klient niewypłacalnego biura podróży może samodzielnie dochodzić w sporze z ubezpieczycielem zobowiązanym z tytułu umowy gwarancji ubezpieczeniowej „turystycznej” zawartej według wymagań załącznika Nr 2 do Rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z dnia 21 kwietnia 2011 r. w sprawie wzorów formularzy umowy gwarancji bankowej, umowy gwarancji ubezpieczeniowej oraz umowy ubezpieczenia na rzecz klientów, wymaganych w związku z działalnością wykonywaną przez organizatorów turystyki i pośredników turystycznych (Dz.U. z 2011 r. Nr 88 poz. 499) zwrotu wpłat wniesionych tytułem zapłaty za imprezę turystyczną, w wypadku gdy z przyczyn dotyczących organizatora turystyki lub pośrednika turystycznego oraz osób, które działają w ich imieniu impreza turystyczna nie zostanie zrealizowana, czy też wyłączna czynna legitymacja na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz.U. z 2014 r. poz. 196 j.t.) przysługuje marszałkowi województwa?”

Sąd Najwyższy w uchwale potwierdził takie uprawnienie klienta:

Klient niewypłacalnego biura podróży jest legitymowany do dochodzenia od ubezpieczyciela zobowiązanego z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej zwrotu wpłat wniesionych tytułem zapłaty za imprezę turystyczną.

W opublikowanym uzasadnieniu pojawia się kilka twierdzeń, które bez wątpienia są interesujące z punktu widzenia procesów odszkodowawczych poszkodowanych klientów niewypłacalnych biur podróży. W tym zakresie w zasadzie potwierdzają one tezy, które wcześniej prezentowałem na blogu i które znajdują odzwierciedlenie w bogatym już orzecznictwie Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia oraz Sądu Okręgowego w Warszawie:

W 1999 r. Komisja Europejska opublikowała raport wskazujący warunki, które pozwalają przyjąć, że państwo prawidłowo implementowało art. 7 Dyrektywy 90/314/EWG, której celem, jak stwierdzono, jest zapewnienie konsumentom zwrotu pełnych wpłaconych kwot i zapewnienie powrotu z imprezy turystycznej. Warunkami tymi są między innymi: zapewnienie zabezpieczenia finansowego w formie stosownych umów gwarancyjnych lub ubezpieczenia, pokrywającego wszelkie ryzyko związane z niewypłacalnością organizatora, zapewnienie nieograniczonej odpowiedzialności gwaranta oraz możliwości szybkiego i skutecznego uruchomienia zabezpieczenia, bez zbędnych formalności.

Trybunał Sprawiedliwości w licznych orzeczeniach wydanych na gruncie art. 7 Dyrektywy 90/314/EWG wielokrotnie stwierdzał, że celem tej regulacji jest pełne i skuteczne zabezpieczenie praw klienta w razie niewypłacalności lub upadłości biura podróży, zapewnienie mu powrotu z podróży i zwrotu zapłaconych kwot na imprezę, która nie doszła do skutku. Trybunał podkreślił, że art. 7 przyznaje jednostkom prawo indywidualne w postaci możliwości uzyskania zwrotu wpłaconej biuru podróży zaliczki lub pełnej należności za imprezę oraz zapewnienia powrotu do miejsca rozpoczęcia imprezy, jeżeli organizator z powodu niewypłacalności tego nie zapewnił (porównaj między innymi wyroki z dnia 8 października 1996 r. w sprawach C-178/94, C – 179/94, C-189/94 i C-190/94, Zb. Orz. 1996,s. I- 4845).

W świetle powyższych regulacji i ich jednoznacznej wykładni dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości należy uznać, że zabezpieczenia, jakie biuro podróży ma zapewnić klientowi, w postaci między innymi umów gwarancyjnych, są podejmowane wyłącznie w interesie klienta i muszą zawierać takie postanowienia, które zapewnią klientowi biura szybkie i skuteczne uzyskanie zwrotu wpłaconych kwot oraz powrót z podróży (…).
I najważniejsze z tego punktu widzenia twierdzenie:
(…) założeniem regulacji art. 5 u.u.t. i obowiązku zawierania umów gwarancyjnych jest to, by suma gwarancyjna pozwoliła na zaspokojenie wszystkich roszczeń, co, zgodnie z Dyrektywą 90/314/EWG, powinno być przedmiotem kontroli organów państwowych, a Skarb Państwa może ponosić wobec klientów odpowiedzialność odszkodowawczą, jeżeli umowa gwarancyjna zawarta przez biuro podróży przewidywała zbyt niską sumę gwarancyjną.
Piotr Cybula

 

Kolejny prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie zasądzający odszkodowanie od Skarbu Państwa w związku z niewypłacalnością Aquamaris S.A.

Wczoraj pisałem o pierwszym prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie zasądzającym odszkodowanie od Skarbu Państwa w związku z niewypłacalnością m.in. Aquamaris S.A.

Dzisiaj w innej sprawie Sąd Okręgowy w Warszawie wydał kolejny zasądzający wyrok. W tym przypadku klient wpłacił Aquamaris S.A. prawie 5 tys. złotych. Z zabezpieczenia finansowego otrzymał kilkanaście złotych (po prawie dwóch latach od chwili ogłoszenia niewypłacalności przez organizatora).

W sprawie tej Sąd Rejonowy zasądził odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości pozostałej nieodzyskanej kwoty (wraz z odsetkami). Od wyroku apelację wniosła strona pozwana. Sąd Okręgowy dzisiaj ją oddalił. Wyrok jest prawomocny.

To już czwarty korzystny wyrok w tego rodzaju sprawach wydanych przez Sąd Okręgowy w Warszawie (wydany w sprawach, w których reprezentuję powodów).

Piotr Cybula

Pierwszy prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie zasądzający odszkodowanie od Skarbu Państwa w związku z niewypłacalnością biur podróży: Sky Club sp. z o.o., Aquamaris S.A. i OK Services Travel sp. z o.o.

Wczoraj (27 lipca) Sąd Okręgowy w Warszawie wydał korzystny wyrok dla klientów niewypłacalnych biur podróży: Sky Club sp. z o.o., Aquamais S.A., OK Services Travel sp. z o.o. oraz Oriac Polska sp. z o.o. Wcześniej Sąd Okręgowy wydał już dwa korzystne wyroki w tego rodzaju sprawach dotyczących niewypłacalności Oriac Polska sp. z o.o. Jeśli chodzi o pozostałe trzy biura podróży są (Sky Club sp. z o.o., Aquamais S.A., OK Services Travel sp. z o.o.) jest to pierwszy prawomocny wyrok zasądzający odszkodowanie od Skarbu Państwa w związku z ich niewypłacalnością. Sprawa dotyczyła klientów kilku biuro podróży, bowiem Sąd Rejonowy wcześniej połączył pięć spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Przypomnę, że podstawą żądania odszkodowania w takich sprawach od Skarbu Państwa jest niezapewnienie przez ustawodawcę polskiego ochrony na poziomie wymaganym przez prawo unijne. Mówiąc ogólnie i w dużym skrócie, ustawodawca unijny wprowadził standard ochrony polegający na tym, że w przypadku niewypłacalności biura podróży klient powinien otrzymać zwrot dokonanej wpłaty z zabezpieczenia finansowego organizatora turystyki. Zasady odnoszące się do tego zabezpieczenia ustalają poszczególni ustawodawcy krajowi. W przypadku naszego państwa stworzony został system, który takiego standardu nie zapewnił. Był on dziurawy mimo kolejnych zmian przepisów. Tysiące klientów nie otrzymywało pełnych zwrotów dokonanych wpłat, a w przypadku kilku biur podróży zdarzyło się nawet tak, że nie otrzymali nawet „złotówki”.

W pierwszej prowadzonej przeze mnie sprawie tego rodzaju Sąd Rejonowy wydał w 2013 r. wyrok oddalający. W wyniku złożonej apelacji Sąd Okręgowy wyrokiem z listopada 2014 r. zmienił wyrok Sądu Rejonowego i zasądził odszkodowanie od Skarbu Państwa.

W późniejszym okresie znaczna większość spraw w Sądzie Rejonowym kończyła się wyrokami zasądzającymi. Jedną ze spraw, w których Sąd Rejonowy oddalił powództwa była sprawa w której wydany został wczorajszy wyrok Sądu Okręgowego. Co ciekawe w sprawie tej Sąd Rejonowy orzekał w takim samym składzie jak wcześniej w sprawie zakończonej wspomnianym wyrokiem z 2013 r. Innymi słowy Sądu Rejonowego nie przekonały wówczas argumenty zawarte w wyroku Sądu Okręgowego. Od wyroku tego w imieniu powodów złożyłem apelację. Jak wyżej wskazałem, również i w sprawie, która zakończyła się wczorajszym wyrokiem Sąd Okręgowy zmienił wyrok i zasądził odszkodowanie od Skarbu Państwa na rzecz poszkodowanych klientów niewypłacalnych biur podróży.

We wszystkim powyższych sprawach miałem przyjemność reprezentować powodów. Satysfakcja jest tym większa, że problemem odpowiedzialności Skarbu Państwa w tego rodzaju przypadkach w żaden sposób nie chciały zainteresować się następujące instytucje: Rzecznik Praw Obywatelskich, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Najwyższa Izba Kontroli.

Piotr Cybula

Sąd Okręgowy w Warszawie: klient niewypłacalnego organizatora turystyki może żądać odszkodowania od Skarbu Państwa (drugi korzystny wyrok)

Pytaniem, które najczęściej ostatnio słyszałem w związku z pozwami przeciwko Skarbowi Państwa było pytanie, czy jest już kolejny wyrok Sądu Okręgowego. Od wczoraj mogę powiedzieć – jest.

Przypomnę, że wyrokiem z 28 listopada 2014 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził odszkodowanie od Skarbu Państwa w związku z nieodzyskaniem przez klienta niewypłacalnego  organizatora turystyki pełnego zwrotu wpłaconej ceny z jego zabezpieczenia finansowego. Obowiązek posiadania takiego zabezpieczenia wynika z prawa unijnego. W wyroku tym Sąd potwierdził to o czym od wielu lat w tym miejsc piszę – ustawodawca polski w sposób wadliwy wdrożył art. 7 dyrektywy 90/314. Nie zapewnił bowiem odpowiedniego mechanizmu ochrony klienta na poziomie wymaganym przez unijny standard. W ocenie Sądu Okręgowego wszystkie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej państwa członkowskiego za wadliwe wdrożenie unijnej dyrektywy zostały spełnione, co uprawniało poszkodowanego klienta do żądania odszkodowania od Skarbu Państwa.

Po tym wyroku wydanych zostało kilkadziesiąt innych wyroków Sądu Rejonowego. W znacznej większości przypadków Sąd ten podzielił argumentację Sądu Okręgowego i wyroki są zasądzające. W niektórych jednak sprawach Sąd uznał odmiennie – mimo wyroku Sądu Okręgowego uznawano m.in., dyrektywa została wdrożona w sposób prawidłowy.

We wczorajszym wyroku Sąd Okręgowy w Warszawie orzekał w związku z apelacją od wyroku Sądu Rejonowego, który w wyroku zasądził odszkodowanie od Skarbu Państwa, w wysokości nieodzyskanej wpłaty z zabezpieczenia finansowego organizatora turystyki. Sąd Okręgowy uznał, że apelacja strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie i ją oddalił.Tym samym Sąd potwierdził prawidłowość zasądzonego przez Sąd Rejonowy odszkodowania.

W podanym ustnych motywach rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wskazał, że w sprawie w sposób jednoznaczny wykazano m.in., że:

  • art. 7 dyrektywy 90/314 nie został w prawie polskim należycie implementowany
  • art. 7 dyrektywy przyznaje prawo klientowi w sposób oczywisty i bezwarunkowy
  • rozporządzenie Ministra Finansów w sposób niedostateczny zabezpieczyło interesy klientów biur podróży
  • w sposób oczywisty wynika, że naruszenie praw klienta jest poważne
  • państwo ma obowiązek stworzenia takiego systemu ochrony, który wymusi na organizatorach turystyki odpowiednie zabezpieczenie interesów klienta

Wyrok Sądu Okręgowego jest prawomocny.

Piotr Cybula

 

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach turystycznych

Komunikat ze strony Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 7 czerwca 2016 r.:

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach turystycznych oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, przedłożony przez ministra sportu i turystyki.

Zaproponowano rozwiązania, które wzmocnią system zabezpieczeń finansowych organizatorów turystyki i pośredników turystycznych, co przełoży się na bezpieczeństwo klientów biur podróży.

System zabezpieczeń finansowych organizatorów turystyki i pośredników turystycznych na wypadek ich niewypłacalności, zostanie wzmocniony przez stworzenie tzw. drugiego filara zabezpieczeń finansowych, czyli wprowadzenie Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego, który ma stanowić wyodrębniony rachunek w Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym (system uzupełniający).

System uzupełniający umożliwi gromadzenie środków na wypadek, gdy zabezpieczenie finansowe organizatorów turystyki i pośredników turystycznych nie wystarczy na pokrycie kosztów powrotów i zwrot pieniędzy klientom. Na pokrycie kosztów powrotu w pierwszej kolejności będą wykorzystywane środki z podstawowego systemu zabezpieczeń, w drugiej – z systemu uzupełniającego. Dzięki takiemu rozwiązaniu zwiększy się zaufanie klientów do organizatorów turystyki i pośredników turystycznych oraz wzrośnie poziom ochrony klientów.

Utworzenie Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego – w formie wyodrębnionego rachunku bankowego – prowadzonego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny oznacza, że nie będą ponoszone koszty związane z powołaniem nowej osoby prawnej.

Koszt obsługi Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego przez UFG będzie pokrywany ze składek biur podróży (wpłat przedsiębiorców). Wysokość składki ma wynosić od 0 do 30 zł i będzie zależeć od rodzaju imprezy turystycznej oraz związanego z tym ryzyka. Jednocześnie w zależności od sytuacji na rynku turystycznym i wysokości środków zgromadzonych w TFG – składkę będzie można podwyższyć lub obniżyć. Na przykład w przypadku imprez turystycznych w Polsce lub krajach sąsiednich, których organizacja jest obarczona znikomym ryzykiem, biuro zostanie objęte stawką zerową. Zgodnie z projektem nowelizacji, ochroną – wynikającą z funkcjonowania TFG – będą objęci klienci biur podróży wpisanych do rejestru organizatorów turystyki i pośredników turystycznych mających siedzibę w Polsce – niezależnie od wysokości wnoszonej składki.

Biura podróży będą miały obowiązek wydać klientowi – wpłacającemu całą należność za usługę lub zaliczkę przekraczającą 10 proc. tej kwoty – pisemne potwierdzenie odprowadzania składek do TFG i poinformować go o sposobie ubiegania się o wypłatę środków z tego zabezpieczenia.

Składka od przedsiębiorcy na rzecz TFG będzie należna z dniem zawarcia umowy o imprezę turystyczną lub pośrednictwo turystyczne. Składki, naliczane od każdego klienta, będą przekazywane Funduszowi co miesiąc. Przedsiębiorca będzie sporządzał deklarację miesięczną, uwzględniającą zawarte umowy o imprezę turystyczną lub pośrednictwo turystyczne, i naliczone należne składki. Deklarację będzie można składać elektronicznie. Składki i deklaracje będą wnoszone do TFG – do 21 dnia miesiąca następującego bezpośrednio po miesiącu, za który składki są wnoszone i składane deklaracje.

Obowiązek składania deklaracji i składek będzie powstawał wraz z uzyskaniem przez biuro podróży wpisu do rejestru organizatorów turystyki i pośredników turystycznych.

Zaproponowano, aby w przypadku niedoboru środków na rachunku Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego można go było uzupełniać pieniędzmi z pożyczek i kredytów, zaciąganych przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny na rzecz TFG. Zobowiązania te mają być spłacane wyłącznie ze składek wpływających od przedsiębiorców. Przewidziano także możliwość udzielenia zwrotnego finansowania Funduszowi przez UFG w przypadku niedoboru środków na rachunku TFG.

Zaplanowano, że biura podróży będą musiały prowadzić wykaz umów o świadczenie usług turystycznych zawartych z klientami. Wykaz może być prowadzony w postaci elektronicznej. Dostęp do danych w nich zawartych będą mieli marszałkowie województw oraz minister sportu i turystyki. Uprawnienie to jest szczególnie ważne dla marszałków województw, którzy odpowiadają za sprawną organizację powrotu klientów z imprezy turystycznej, w sytuacji gdy nie zapewnia tego niewypłacalny organizator turystyki lub pośrednik turystyczny (chodzi o noclegi, transport lokalny i transport do kraju).

Zgodnie z projektem nowelizacji ustawy, marszałkowie województw oraz minister sportu i turystyki będą upoważnieni do kontroli biur podróży w zakresie składania deklaracji i opłacania składek do TFG oraz rzetelnego prowadzenia wykazu zawartych umów o imprezę turystyczną lub pośrednictwo turystyczne. UFG w rocznym sprawozdaniu z działalności będzie przedstawiał informację dotyczącą funkcjonowania i działalności TFG. Przewidziano także obowiązkowe sporządzanie przez UFG kwartalnej informacji o wykorzystaniu środków TFG oraz przekazanie jej ministrom: sportu i turystki oraz finansów.